Themamaand: Zoötroop

De mens, wat voor een vreemd dier is dat? Slungelig rechtop lopend en uitgerust met opponeerbare duimen regeert hij onhandig het dierenrijk. Hoewel de mensensoort in verschillende vormen, maten, kleuren en karakters vertegenwoordigd wordt, kunnen we vaststellen dat één van zijn meest definiërende eigenschappen de handeling van het aanschouwen is. Zoals vissen zwemmen en vogels vliegen, is de mens het dier dat kijkt. Zijn ogen staan immer in de aanslag, klaar om te jagen naar betekenis, schoonheid en vermaak. Het is misschien mede dankzij deze verheven blik dat de mens zich als meer dan dier waant. Als koning van de betonnen jungle geloven we onszelf in staat om te zien, voelen, en begrijpen wat dieren niet kunnen. Paradoxaal genoeg houdt deze vervreemding ons niet tegen om namens dieren te spreken en voeren we graag onze harige, gepluimde en geschubde collega’s op in verhalen. Deze themamaand, Zoötroop genaamd, eert de homo spectans in zijn verstandhouding met andere diersoorten. Kan cinema toewerken naar het morethan-human, of blijven we gevangen in een kooi van onze eigen blik?

Aan de hand van een resem filmtitels pogen we de complexe, tactiele en tegenstrijdige aard van deze veelzijdige relatie te vatten. In cinema gelden dieren afwisselend als object van adoratie, onaflatende dreiging, esthetische sensatie, of metaforisch concept om de wereld mee vorm te geven. Films als Red River (1948), Nocturnes (2024) en Max, Mon Amour (1986) tonen de mens in een staat van begeestering voor het beest. Gaande van wetenschappelijke obsessie tot romantische liefde, bevragen we de machtsrelaties die de mens op haar mede-aardbewoner uitoefent. Niet alle dieren laten zich echter temmen. White Dog (1982) en The Pied Piper (1986) zetten hun tanden in dierlijke vergelding, terwijl Kedi (2016) en Life and Other Problems (2024) de antropocentrische blik in vraag stellen. Met Becoming a Guinea Fowl (2024) wordt het dier metaforisch benaderd om onbesproken thema’s naar de oppervlakte te jagen. Onze slotfilm, Teenage Mutant Ninja Turtles (1990), etaleert dan weer een vermakelijke hybride tussen soorten en genres. Zoals gewoonlijk zijn er ook avonden met een staartje. Onze kortfilmvertoning (Ver)vreemde Vogels wordt vergezeld van een ontembare performance door Claire Stragier. Een bijzondere editie van Re:Score brengt het documentairewerk van Vittorio de Seta samen onder het herderschap van muzikante Rosa Butsi. Tot slot wordt de vertoning van The Rider (2017) vergezeld van een Screencrafts rond de ambacht van animal handling. Dit alles maakt van Zoötroop een even wild als intrigerend specimen dat classificatie overstijgt.

Als toemaatje gooien we bij de meeste vertoningen een korte aflevering van Green Porno in uw visuele voerderbak. Green Porno is het onstuimig educatieve liefdeskind van actrice-filmmaakster Isabella Rossellini. In een reeks knotsgekke pakken en knutseltastische decors licht ze hier de voortplantingsgewoontes toe van verschillende insectensoorten, zeedieren en andere kleinschalige viespeuken. Libellen, spinnen, zeesterren en garnalen passeren zo sensueel de spotlights, terwijl Rossellini zich smijt in o.a. het re-enacten van eieren leggen en follikels bevruchten. Deze immersie in de meer bronstige hoekjes van het dierenrijk is een feest voor de instincten van alle wezens op aarde.